De Nederlandse overheid wil vanaf 2028 belasting heffen op winst die je nog niet hebt gerealiseerd. De nieuwe Box 3 regeling belast ongerealiseerde meerwaarden tegen een tarief van 36%. Het voorstel is al door de Tweede Kamer en wacht nu op behandeling in de Eerste Kamer. Economen en beleggers maken zich grote zorgen over de gevolgen voor vermogensopbouw, investeringen en de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsland.
Zo hard raakt de belasting je portefeuille
De impact van de nieuwe regeling laat zich het beste uitleggen aan de hand van een concreet rekenvoorbeeld. Neem een belegger met een aandelenportefeuille van €50.000 op 1 januari 2028:
- Waarde op 1 januari 2029: €100.000
- Ongerealiseerde winst: €50.000 (er is niets verkocht)
- Vrijstelling voor gehuwden: €3.600
- Belastbaar bedrag: €46.400
- Belasting tegen 36%: €16.704, te betalen in mei 2029
Vervolgens corrigeert de markt en daalt de portefeuille naar €60.000. De belastingaanslag verandert daar niets aan:
- Openstaande belastingschuld: €16.704
- Gedwongen verkoop van aandelen om te betalen
- Resterend vermogen na betaling: €43.296
- Verlies aan aandelen: van 500 naar circa 360 stuks (28% minder)
- Nettoresultaat: een verlies van €6.704 op een oorspronkelijke inleg van €50.000
Een belegger maakt op papier €10.000 winst, maar staat door de belasting op ongerealiseerde waarde uiteindelijk in de min. Dat is geen belasting op winst, maar een afroming van volatiliteit.
Waarom dit investeringen remt
Het probleem zit in het loslaten van het realisatiebeginsel. Koersen bewegen op basis van verwachtingen en risico. Door papieren waarderingen als inkomen te behandelen dwingt de overheid beleggers tot procyclisch gedrag. In goede tijden stijgt de belastingdruk, terwijl bij een correctie aandelen verkocht moeten worden om de fiscus te betalen. Langetermijnbeleggers worden zo het hardst geraakt, terwijl juist zij bijdragen aan stabiele kapitaalmarkten.
Het samengesteld rendement, de motor achter vermogensopbouw, wordt structureel ondermijnd. Jaarlijks een deel van je ongerealiseerde winst afdragen maakt het vrijwel onmogelijk om vermogen op te bouwen zoals dat in andere landen wel kan.
Kapitaalvlucht als onvermijdelijk gevolg
Vermogende Nederlanders en ondernemers passen hun gedrag aan zodra deze wet ingaat. Domicilieverschuivingen naar Zwitserland, de VAE of Singapore liggen voor de hand. Ondernemers stellen beursgangen uit of kiezen voor buitenlandse noteringen. Kapitaal verschuift naar moeilijker te waarderen activa zoals vastgoed, goud en bitcoin.
En waar kapitaal vertrekt, volgt talent. De Eerste Kamer staat voor een cruciale keuze: een wet doorlaten die op korte termijn belastinginkomsten genereert, maar op lange termijn de kapitaalbasis van Nederland uitholt en ondernemerschap afstraft.
