In dit hoofdstuk vertellen wij alles over blockchain. Of je nou een beginner bent of al kennis hebt van het onderwerp, dit artikel beantwoordt al je vragen.
Wat we zullen behandelen?
Eerst beginnen we met de betekenis en definitie van blockchain technologie. Vervolgens vertellen we wat meer over de geschiedenis van deze technologie. We bespreken de verschillende soorten blockchains en consensusmechanismen, en sluiten af met voorbeelden en toepassingen uit de praktijk.
Wat is het?
Een blockchain is een gedecentraliseerde verzameling van data, die opgeslagen wordt in volgorde van wanneer die data is binnengekomen. De data is niet aan te passen of te manipuleren waardoor het gezien wordt als een objectieve dataset.
Hoewel blockchain vaak in één adem genoemd wordt met de Bitcoin, betekenen zij niet hetzelfde. Blockchain is geen app en ook geen bedrijf. Het is een nieuwe manier om data op te slaan op het internet, op een veilige en betrouwbare wijze. De techniek kan gebruikt worden in combinatie met applicaties, betaalproviders, sociale netwerken en nog veel meer. Er is dan ook niet zoiets als één blockchain, er bestaan er meerdere.
Een blockchain is een publiek grootboek met informatie. Dit kan informatie zijn over geldtransacties, afspraken tussen partijen, verzekeringscontracten of het energiegebruik van een specifiek apparaat.
Kortom: alle transacties en informatie kan worden opgeslagen.
Om de informatie echter op te slaan moet ‘het netwerk’ deze gegevens bevestigen. Het netwerk bestaat uit verschillende computers, ook wel nodes genoemd. Zodra de nodes binnen een netwerk overeenstemming (consensus) hebben bereikt wordt de informatie toegevoegd aan de blockchain. Dit gebeurt bij iedere transactie. Vanaf dat moment kan het niet meer worden aangepast of verwijderd, tenzij het hele netwerk hier weer over tot consensus zou komen.
Omdat info op de blockchain NIET achteraf kan worden aangepast is het heel erg belangrijk dat je goed oplet dat je geld naar het juiste adres stuurt. Als je naar een verkeerd adres stuurt is dit niet terug te draaien.
Gegevens worden niet op een centrale database opgeslagen, zoals gebruikelijk is. In plaats daarvan worden er verschillende kopieën van de data opgeslagen op verschillende plekken en computers (nodes). Dit wordt ook wel een peer to peer netwerk genoemd (p2p). Dit zorgt ervoor dat als een punt binnen het netwerk beschadigd is, de data nog steeds veilig bewaard blijft.
Klik hieronder om de blockchain infographic te bekijken:
Onderstaande video geeft het in een minuut goed weer. Juist omdat de data door onafhankelijke bronnen wordt bevestigd, maakt dat we de informatie op de blockchain kunnen vertrouwen. Hierdoor is een derde partij, zoals een bank of een notaris, niet meer nodig.
Voorbeeld van de Bitcoin blockchain
De informatie die op de Bitcoin blockchain wordt opgeslagen bevat alle gegevens van transacties die gedaan zijn. Denk hierbij aan de hoogte van de transactie, de afzender van de transactie (het Bitcoin adres van de afzender), de ontvanger van de transactie en het precieze tijdstip van de transactie.
Verderop in dit artikel geven we een aantal toepassingen waar deze technologie voor gebruikt kan worden.
Vanwaar de naam?
De naam is afkomstig van de manier waarop data wordt opgeslagen binnen de ‘ketting’. Gegevens worden namelijk opgeslagen in blokken. Deze blokken zijn met elkaar verbonden waardoor er een ketting ontstaat. Oftewel, een blockchain.
Deze structuur zorgt ervoor dat de gegevens zo betrouwbaar zijn. Als je kwaad in het zin hebt en data zou willen veranderen, kan dit alleen door alle blokken die verderop in de ketting zitten ook te veranderen. Dit is niet mogelijk om te doen zonder dat het netwerk hier achter komt.
Elk nieuw blok bevat data van bijvoorbeeld transacties die gedaan zijn. Hierbij hoort ook een digitale handtekening die gekoppeld is met het bijbehorende account vanwaar de transactie is gedaan.
Een blockchain heeft 4 eigenschappen:
- Alle gegevens, behalve privé gegevens, zijn openbaar en voor iedereen inzichtelijk
- Informatie wordt decentraal opgeslagen, verdeeld over verschillende computers
- Alle data wordt opgeslagen in combinatie met het bijbehorende tijdstip van die data
- De code is open-source, wat inhoudt dat iedereen deze kan inzien
Consensus: hoe wordt de blockchain beveiligd?
Om te bepalen welke transacties geldig zijn en aan de blockchain worden toegevoegd, gebruiken blockchains een consensusmechanisme. De twee belangrijkste zijn:
- Proof of Work (PoW): het oorspronkelijke systeem, gebruikt door Bitcoin. Computers (miners) lossen complexe wiskundige puzzels op om transacties te bevestigen. Dit kost veel energie maar is extreem veilig. Meer weten over mining? Lees dan ons artikel over Bitcoin minen.
- Proof of Stake (PoS): een energiezuiniger alternatief dat door steeds meer blockchains wordt gebruikt. In plaats van rekenkracht zetten deelnemers (validators) hun eigen crypto in als onderpand om transacties te bevestigen. Als ze eerlijk handelen krijgen ze een beloning (staking rewards), als ze frauderen verliezen ze hun inzet. Ethereum is in 2022 overgestapt van PoW naar PoS, waardoor het energieverbruik met meer dan 99% is gedaald.
- Er bestaan ook andere consensusmechanismen, zoals Delegated Proof of Stake (DPoS) en Proof of Authority (PoA), maar PoW en PoS zijn veruit de meest gebruikte.
Smart contracts
Een van de belangrijkste innovaties na de Bitcoin blockchain is de komst van smart contracts. Smart contracts zijn zelfuitvoerende contracten die automatisch worden uitgevoerd zodra aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Ze draaien op de blockchain en zijn daarom niet te manipuleren.
Ethereum was in 2015 de eerste blockchain die smart contracts breed toegankelijk maakte. Sindsdien zijn er tientallen blockchains bijgekomen die smart contracts ondersteunen, waaronder Solana, Cardano, Avalanche en BNB Chain.
Smart contracts vormen de basis van DeFi (gedecentraliseerde financiën), NFT’s, en duizenden andere gedecentraliseerde applicaties (dApps).
Layer 1 en Layer 2: de schaalbaarheidsoplossing
Een van de grootste uitdagingen van blockchain is schaalbaarheid: hoe verwerk je miljoenen transacties per dag zonder dat het netwerk vastloopt?
Layer 1 blockchains zijn de basisnetwerken: Bitcoin, Ethereum, Solana, Cardano. Deze netwerken verwerken transacties rechtstreeks op hun eigen blockchain.
Layer 2 oplossingen zijn netwerken die bovenop een Layer 1 zijn gebouwd om transacties sneller en goedkoper te maken. Voorbeelden zijn Arbitrum, Optimism en Base (allemaal gebouwd bovenop Ethereum) en het Lightning Network (bovenop Bitcoin). Layer 2’s bundelen transacties en verwerken ze efficiënter, terwijl de veiligheid van de onderliggende Layer 1 blockchain behouden blijft.
In 2026 vinden de meeste transacties in het Ethereum ecosysteem plaats op Layer 2 netwerken, waar de kosten een fractie zijn van het Ethereum mainnet.
De uitvinder van blockchain
Het was in het jaar 2008 dat er voor het eerst gesproken werd over blockchain techniek. De technologie stond beschreven in een document over de Bitcoin. Dit document, ook wel whitepaper genoemd, is geschreven door Satoshi Nakamoto. Satoshi Nakamoto is geen echte naam maar een alias. Tot op de dag van vandaag weet niemand met zekerheid te zeggen wie de mysterieuze persoon (of groep) is achter het oprichten van de Bitcoin.
Wat we wel weten?
In eerdere documenten van dezelfde schrijver beweerde deze dat hij een man is, die geboren is in 1975 en woonachtig is, of was, in Japan. Ten tijde dat het document uitkwam, en hij de technologie heeft bedacht, was deze mysterieuze man dus 33 jaar. Omdat Satoshi de Bitcoin heeft bedacht was hij de eerste Bitcoin houder. We hebben geleerd dat data op de blockchain transparant en openbaar is. We kunnen dan ook zien hoeveel BTC hij in bezit heeft. Momenteel is dat ongeveer 1 miljoen in aantal.
Wie de mysterieuze bedenker precies is, is niet heel belangrijk. Het gaat erom dat deze persoon een visie had. Een visie van een economie met gedecentraliseerde valuta waar banken niet voor nodig waren. Dit heeft geleid tot de Bitcoin. In dit geschreven stuk gaan we dieper in op wat de Bitcoin nou precies is en hoe het werkt.
2008 is inmiddels al ver achter ons en er zijn inmiddels veel meer blockchains in de wereld dan die van de Bitcoin. Sommige projecten zijn vergelijkbaar, andere projecten hebben het concept verder uitgebouwd waardoor er een platform ontstaat waar veel meer mogelijk is dan alleen het verwerken van transacties. Voorbeelden van bekende blockchains zijn Ethereum, Solana, Cardano, Avalanche en BNB Chain.
Toepassingen
Er zijn verschillende industrieën en sectoren waar blockchain van toegevoegde waarde kan zijn. Veel grote multinationals hebben een afdeling binnen het bedrijf dat bezig is met het uitwerken van ideeën om bedrijfsprocessen beter en efficiënter te maken.
Financiële sector
Van het verwerken van administratieve gegevens tot het verwerken van betalingen. In 2026 wordt blockchain actief gebruikt door banken, vermogensbeheerders en betalingsverwerkers. Denk aan het tokeniseren van aandelen en obligaties, internationale betalingen via stablecoins, en het afwikkelen van transacties zonder tussenpersonen. De komst van MiCA regelgeving in Europa heeft deze adoptie versneld.
Blockchain draagt bij aan het beveiligen en decentraliseren van het ‘internet van dingen’. Projecten als IOTA en VeChain richten zich specifiek op deze markt, van supply chain tracking tot machine-to-machine betalingen.
Overheden
Meerdere overheden experimenteren met blockchain voor digitale identiteit, landregistratie en transparante overheidsuitgaven. In de Europese Unie wordt via de European Blockchain Services Infrastructure (EBSI) gewerkt aan grensoverschrijdende verificatie van diploma’s en digitale identiteit.
Notariaat
Een van de meest belangrijke elementen van deze nieuwe technologie is het feit dat er geen tussenpersoon meer nodig is. Smart contracts kunnen veel juridische processen automatiseren, van eigendomsoverdracht tot erfenissen. Dit zal notarissen niet volledig vervangen, maar wel veel routinewerk overbodig maken.
Medische sector
Blockchain is zeer geschikt voor het bijhouden van medische voortgang, identificatie en het beveiligen van patiëntendossiers. De onveranderlijkheid van de data zorgt ervoor dat medische records niet kunnen worden gemanipuleerd, terwijl patiënten zelf controle houden over wie toegang heeft tot hun gegevens.
Supply chain en logistiek
Een van de meest concrete toepassingen in 2026. Bedrijven als Walmart, BMW en Maersk gebruiken blockchain om de herkomst van producten te tracken, van grondstof tot eindproduct. Consumenten kunnen via een QR code precies zien waar hun product vandaan komt en welke kwaliteitscontroles het heeft doorlopen.
Lees verder over blockchain toepassingen.
De toekomst
Blockchain technologie heeft sinds 2008 een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Van een experimentele technologie achter Bitcoin tot een infrastructuurlaag die wordt gebruikt door banken, overheden, technologiebedrijven en miljoenen individuele gebruikers wereldwijd.
De komst van regelgeving als MiCA in Europa en vergelijkbare initiatieven wereldwijd heeft de deur geopend voor bredere adoptie door traditionele instellingen. In 2026 is blockchain niet langer een “ver van je bed show” maar een technologie die al dagelijks wordt ingezet.
Tegelijkertijd is het belangrijk om realistisch te blijven: niet elk blockchain project zal slagen, niet elke toepassing zal grootschalig worden geadopteerd, en de technologie ontwikkelt zich snel. Wat vandaag state-of-the-art is, kan morgen alweer achterhaald zijn.
Zelf beginnen met blockchain en crypto
Wil je zelf ervaren hoe blockchain in de praktijk werkt? De eenvoudigste manier is om een kleine hoeveelheid cryptocurrency te kopen en een transactie te doen. Zo zie je met eigen ogen hoe snel en transparant het werkt.
Bij Bitvavo koop je eenvoudig je eerste crypto met iDEAL, Wero, Bancontact of PayPal. Je betaalt maximaal 0,25% handelskosten. Bitvavo heeft een MiCA licentie en een DNB registratie, en je account is beschermd tot €100.000. Er zijn meer dan 440 cryptocurrencies beschikbaar.
Andere betrouwbare exchanges met een MiCA licentie zijn Bybit EU (MiCA licentie Oostenrijk) en OKX (MiCA licentie Malta).
- Bitvavo: €10 gratis crypto bij een investering van €10 + €10.000 commissievrij
- Bybit EU: $20-$40 gratis crypto credit + 10% korting op handelskosten
- OKX: welkomstbonus voor nieuwe gebruikers
Doe altijd je eigen onderzoek en investeer nooit meer dan je bereid bent te verliezen.